Ky raport analizon transparencën dhe llogaridhënien e zyrtarëve të lartë në Shqipëri për periudhën 2025-2026[1], duke u fokusuar në rastin e procesit të vetingut në drejtësi dhe bilancin e tij real në fazën përmbyllëse. Analiza mbështetet në të dhëna zyrtare, veçanërisht nga Kolegji i Posaçëm i Apelimit (KPA), si dhe në raporte monitorimi dhe analiza publike mbi reformën në drejtësi.
Gjetja kryesore e raportit është se vetingu ka prodhuar një transformim të thellë në mënyrën se si funksionon llogaridhënia në sistemin e drejtësisë. Për herë të parë, pothuajse e gjithë elita e drejtësisë iu nënshtrua një procesi të detajuar verifikimi, duke kaluar nga një model me përgjegjësi të kufizuar dhe të shpërndarë, në një model ku llogaridhënia është individuale, e drejtpërdrejtë dhe e verifikueshme.
Bilanci statistikor i KPA përbën një tregues kyç të këtij transformimi. Me qindra çështje të trajtuara dhe vendime përfundimtare të dhëna, procesi i rivlerësimit ka arritur një shtrirje pothuajse të plotë dhe ka përfaqësuar filtrin më të gjerë institucional të zbatuar ndonjëherë në sistemin shqiptar të drejtësisë. Ky bilanc nuk duhet parë vetëm si një përmbledhje numerike, por si një pasqyrë konkrete e përgjegjshmërisë së elitës së mëparshme dhe e ndërhyrjes strukturore të reformës.
Një tjetër dimension thelbësor i analizës lidhet me transparencën. Vetingu ka sjellë një ndryshim rrënjësor nga një sistem i mbyllur dhe me akses të kufizuar në informacion, drejt një modeli ku vendimet janë publike, të arsyetuara dhe të verifikueshme. Institucionet e reja të drejtësisë kanë filluar të institucionalizojnë praktika transparence, duke përfshirë publikimin e vendimeve, raportimin periodik dhe rritjen e aksesit të publikut në informacion. Në këtë kuptim, transparenca është kthyer nga një parim formal në një instrument real kontrolli.
Raporti evidenton gjithashtu se vetingu ka vendosur standarde të reja të integritetit dhe përgjegjshmërisë profesionale. Përmes kontrollit të pasurisë, figurës dhe performancës, është krijuar një bazë e re për ushtrimin e funksionit në drejtësi. Kjo ka çuar në ndërprerjen e vazhdimësisë së elitës së mëparshme dhe në një rikonfigurim të sistemit.
Megjithatë, përkundër këtyre arritjeve, raporti identifikon edhe kufizime të rëndësishme. Largimi masiv i zyrtarëve ka dobësuar përkohësisht kapacitetet e sistemit, duke rritur ngarkesën dhe vonesat në procese. Në të njëjtën kohë, kufizimet financiare dhe infrastrukturore kanë ndikuar në efektivitetin e reformës dhe në aftësinë e institucioneve për të përballuar sfidat e fazës së re.
Një nga shqetësimet kryesore që del nga analiza është rreziku i qëndrueshmërisë. Vetingu ka qenë një mekanizëm unik, i cili ka prodhuar rezultate të rëndësishme, por ruajtja e këtyre rezultateve kërkon mekanizma të përhershëm kontrolli dhe një kulturë të konsoliduar llogaridhënieje. Pa këtë, ekziston mundësia që disa nga problemet e së kaluarës të rikthehen gradualisht.
Në këtë kuadër, raporti paraqet një sërë rekomandimesh konkrete, të cilat synojnë të kalojnë nga një model i llogaridhënies së imponuar nga vetingu në një sistem të qëndrueshëm institucional. Këto përfshijnë forcimin e mekanizmave të përhershëm të kontrollit, rritjen e kapaciteteve njerëzore dhe financiare, zgjerimin e standardeve të integritetit përtej sistemit të drejtësisë, si dhe fuqizimin e transparencës dhe rolit të publikut në monitorim.
Në përfundim, raporti argumenton se vetingu përbën një pikë kthese në ndërtimin e shtetit të së drejtës në Shqipëri. Megjithatë, suksesi i tij afatgjatë nuk do të matet vetëm me ndërhyrjen që realizoi, por me aftësinë për të ndërtuar një sistem që funksionon mbi parimet e transparencës, integritetit dhe llogaridhënies në mënyrë të qëndrueshme. Sfida kryesore për periudhën pas 2026 mbetet konsolidimi praktik i këtij transformimi dhe garantimi që ai të mos mbetet një episod eksperimental, por të kthehet në standard të përhershëm të qeverisjes.
Executive Summary
This report assesses the real impact of Albania’s judicial vetting process (2025–2026) on transparency, accountability, and the functioning of the justice system. Based on official data—especially from the Special Appeal Chamber (KPA)—and independent monitoring, the findings show that vetting has fundamentally reshaped how accountability operates in Albania.
Vetting represents one of the most far-reaching accountability interventions in post-communist Europe. For the first time, the entire justice system underwent a systematic review of assets, integrity, and professional performance. The data confirm that the process is now largely complete, with most high-level officials having undergone final evaluation.
Three core results stand out. First, transparency has shifted from a formal principle to a daily practice, with decisions published, reasoned, and accessible. Second, accountability has become individual and enforceable, replacing previous patterns of limited or diffuse responsibility. Third, the composition of the justice system has been significantly transformed, with higher integrity standards now in place.
At the same time, the reform has exposed important weaknesses. The large-scale exit of judges and prosecutors has reduced system capacity, increased workloads, and affected efficiency. Financial and infrastructural constraints continue to limit institutional performance. Most critically, the long-term sustainability of vetting outcomes remains uncertain.
In the current phase of Albania’s democratic development and EU integration, transparency and accountability for high-level officials are no longer optional—they are essential. As emphasized also in the framework of the National Endowment for Democracy (NED), these principles are key to restoring public trust, strengthening institutions, and ensuring democratic resilience. In this context, vetting should be seen not only as a justice reform but as a benchmark for accountability across all public institutions.
The key challenge now is consolidation. Vetting was an extraordinary intervention; its success will depend on whether its standards are embedded in permanent institutional practices. The conclusion is clear: vetting changed the system. The next step is to ensure that the system can sustain that change.
[1] Ky raport hartohet në kuadër të projektit “Promovimi i llogaridhënies së zyrtarëve të zgjedhur”, të cilin Instituti i Studimeve Politike (ISP) po e zbaton me mbështetjen e National Endowment for Democracy (NED). Pikëpamjet e shprehura në këtë material janë përgjegjësi e ISP-së dhe nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht qëndrimet e donatorit.
Raporti me gjetje, analizë dhe rekomandime mund të lexohet këtu:
Link: ISP_Integriteti dhe zyrtaret e larte
Statistika te vetingut (KPA 2018-2025) gjenden ketu:
