Kuvendi është në proces finalizues për zgjedhjen e Avokatit të Popullit. Duhej të ishte zgjedhur disa vite më parë, (rreth 44 muaj) pasi mandati kushtetues ka mbaruar, por Kuvendi ka dështuar në përmbushjen e përgjegjësve zgjedhore. Institucioni i AP përbën një rast tipik, – i pranuar me vullnet politik si zgjedhje nga opozita, por me procedurë konkurrimi e meritokraci (sipas Kushtetutës), – prej disa vitesh formula e kompromisit politik ka dominuar mbi formulën kushtetuese.
Për më tepër, ndonëse parashihet garë e lirë, ligji i detyron kandidatët të marrin minimumi 28 firma mbështetëse nga deputetët dhe një deputet mund të firmosë për një numër të pakufizuar kandidatësh, – një mundësi tjetër spekulimi, formaliteti dhe detyrimi të kandidatëve për të krijuar lidhje e pakte personale politike, në këmbim të mbështetjes. Aktualisht disa prej kandidatëve vijnë nga poste drejtuese politike, të supozuar politikanë, disa nga strukturat e vetingut dhe të drejtësisë, të supozuar të pavarur, – ndërkohë që koncepti i institucionit të AP është i lidhur me besimin publik, kredencialet profesionale, imazhin dhe integritetin e drejtuesit, si parakusht për një sukses në ushtrimin e funksionit.
Tabela e krijuar nga stafi monitorues i ISP paraqet historikun e drejtuesit të AP ndër vite. Në vitin 2022 e njëjta procedurë që po ndiqet edhe në 2025 rezultoi e pasuksesshme, pasi mazhoranca (e njëjta me mazhorancën e sotme) refuzoi kompromisin dhe produktin e zgjedhur nga opozita (tani e pranon), duke votuar kundër dy kandidatëve, njëri prej të cilëve i zgjedhur nga parlamenti (me kompromis PS-PD) në funksionin e anëtarit të KAS në KQZ.
Pas 3 vitesh PS ka ndryshuar qëndrim dhe ka pranuar formulën e kompromisit politik, opozita ka ndryshuar gjithashtu qëndrim duke hequr dorë nga praktika që aplikoi në fundin e legjislaturës së kaluar, si dhe në momentin e fundit, duke tërhequr firmat mbështetëse të dhëna për disa kandidatë, – disa tregues edhe të brishtësisë së institucioneve tona dhe të sjelljes tonë me normat kushtetuese dhe ligjore.
ISP është duke monitoruar procesin, në kontekstin e integritetit të institucioneve dhe zyrtarëve të zgjedhur dhe mënyrës së ushtrimit të funksionit zgjedhor nga Kuvendi i Shqipërisë.
