Baza ligjore në fuqi? Kushtetuta e RSH, neni 9 përcakton se “burimet financiare të partive, si dhe shpenzimet e tyre bëhen kurdoherë publike”. Ligji “Për partitë politike” rregullon procedurat e deklarimeve vjetore dhe përgjegjësinë e KQZ. Kryetarët e partive firmosin angazhimin solemn për refuzimin e marrjes së financimeve apo përfitimeve të kundërligjshme.
Problematika e konstatuar? KQZ njoftoi gjoba për 107 parti politike për refuzim ose deklarim të parregullt të shpenzimeve financiare. Në total vetëm 48 nga 131 parti bënë deklarime në KQZ, shifër që nxjerr në pah fiktivitetin e madh të partive dhe të procesit të transparencës financiare. Burimet informale, sidomos ato kriminale, nuk janë pjesë e monitorimit dhe as e deklarimeve.
Rekomandime për ndërhyrje? Jetësimi i parimit të nenit 8 të Kushtetutës për burimet financiare të partive është detyrim. Transparenca është standard, financimet me burime kriminale duhet të trajtohen bazuar në ligjin Nr.10 192, datë 03.12.2009, i ndryshuar. KQZ dhe organet ligjzbatuese duhet të iniciojnë akte nënligjore apo masa administrative për të krijuar një sistem efektiv verifikimit real të ekzistencës së partive dhe të burimeve të tyre të financimit.
Ky infografik është realizuar në kuadër të projektit “Fuqizimi i integritetit të zgjedhjeve dhe i qëndrueshmërisë së partive politike”, loti “Forcimi i rolit monitorues dhe kërkesës së llogarisë nga qytetarët nëpërmjet shoqërisë civile, medias dhe mbështetjes akademike”, zbatuar nga Komiteti i Helsinkit (KSHH) në partneritet me Institutin e Studimeve Politike (ISP), BIRN Albania dhe Qëndresa Qytetare (QQ), mbështetur financiarisht nga Ambasada Britanike.
